Άννα Σωτρίνη

Δεν με ενδιαφέρει η «καριέρα» με την κλασική έννοια. Με ενδιαφέρει η παρουσία. Να είμαι εκεί όπου μπορώ να δημιουργήσω μια μικρή μετατόπιση, μια αναπνοή, μια συνάντηση. Αυτό είναι το κέντρο της δουλειάς μου.

Γεννήθηκε στο Πειραιά και κρατάει κάτι από το εξερευνητικό πνεύμα ενός πολυσύχναστου λιμανιού, στις αναζητήσεις της καθώς έχει ταξιδέψει και συνεχίζει να αποβιβάζεται σε πολλούς και διαφορετικούς “τόπους” πολιτισμού. Φοίτησε σ’ ένα ιδιαίτερο σχολείο, της Αγγελικής Χατζημιχάλη όπου στα πλαίσια των συμβατικών μαθημάτων, διδάχτηκε επίσης να υφαίνει, να κεντάει, να δημιουργεί από κούκλες μέχρι αντικείμενα από μέταλλο κι ήρθε σε άμεση επαφή με την λαϊκή μας παράδοση, το τραγούδι, τον χορό, το παραμύθι. Σπούδασε θέατρο στη σχολή Βεάκη όπου έχει επιστρέψει εδώ και χρόνια σαν δασκάλα πια, μεταγγίζοντας τις γνώσεις της στις νέες γενιές. Παράλληλα σπουδάζει στο Ελληνικό, Ανοιχτό Πανεπιστήμιο, εμβαθύνοντας στον πολιτισμό και στην εξέλιξη της Ευρώπης μέσα από τις ιστορικές της διαδρομές. Η έμπνευση της ως συγγραφέα πέρασε από κείμενα για παιδιά και νουβέλες με ιδιαίτερο χαρακτήρα για να απογειωθεί στο στερέωμα της ποίησης την οποία υπηρετεί με συνέπεια τα τελευταία χρόνια. Η τελευταία ποιητική της συλλογή “Tableau Vivant, εκδόθηκε πρόσφατα από τον Κέδρο κι είναι μια εκ βαθέων εξερεύνηση των παύσεων που αν και μοιάζουν ακίνητες και άδειες, βρίθουν από ζωή καθώς εκεί βρίσκουν καταφύγιο όλα εκείνα που σαρώνει ο χρόνος με την αέναη κινητικότητα του. Ερωτήματα που δεν απαντήθηκαν ποτέ, φαντάσματα που πεισματικά επιστρέφουν, απουσίες που επιβάλλονται, στιγμές που αρνούνται να παραδοθούν στη λήθη κι οράματα που ανακινούνται απαλά αλλά δεν διαλύονται, μετασχηματίζονται. Φέτος η Άννα Σωτρίνη, αφού προηγήθηκε μια σειρά δραματουργιών με αιχμηρό και σκοτεινό περιεχόμενο, αποφάσισε να σκηνοθετήσει μια κωμωδία. Είναι το “Ταξίδι γύρω από τη χύτρα μου” του Ευγένιου Λαμπίς που έχει ήδη σαλπάρει στο θέατρο Αλκμήνη, για να συναντήσει το κοινό του και να το κάνει να γελάσει με την ψυχή του. Πρόκειται για την ερωτική περιπέτεια ενός καταξιωμένου οδοντογιατρού και της αισθησιακής, πληθωρικής και περιζήτητης στον αντρικό πληθυσμό, μαγείρισσας του.

Για ποιο λόγο κωμωδία, φέτος;

Γιατί η κωμωδία είναι ο πιο ειλικρινής τρόπος να μιλήσεις για τα δύσκολα. Και γιατί μετά από όσα ζήσαμε τα τελευταία χρόνια, χρειαζόμαστε λίγο αβίαστο γέλιο, που να μην είναι επιφανειακό, αλλά να μας ανοίγει χώρο. Η κωμωδία του Λαμπίς για μένα δεν είναι μια «φάρσα του συρμού», είναι μια άλλη μορφή αντίστασης. Μας θυμίζει ότι η ζωή συνεχίζεται και ότι οι άνθρωποι παραμένουν αστείοι, αδέξιοι, χαοτικοί και αυτό-κατά κάποιον τρόπο- είναι παρήγορο.

Ο Ευγένιος Λαμπίς ήταν προκλητικός για την εποχή του. Όμως τι θα συνέβαινε και σήμερα σ’ ένα σπίτι, αν η σύζυγος απουσίαζε κι ο σύζυγος φλέρταρε άγρια τη μαγείρισσα;

Ο Λαμπίς ήταν προκλητικός γιατί έβλεπε καθαρά αυτό που όλοι προσποιούμαστε ότι δεν βλέπουμε. Το ότι ο πόθος δεν έχει καλούς τρόπους. Εννοώ ότι ο πόθος δεν υπακούει σε κανόνες. Έρχεται απρόσκλητος, ανατρέπει ισορροπίες, εκθέτει αδυναμίες και κάνει τους ανθρώπους να φέρονται αδέξια, υπερβολικά, συχνά κωμικά. Και σήμερα, αν ένας σύζυγος φλέρταρε τη μαγείρισσα του, δεν θα είχαμε μια κωμωδία του 19ου αιώνα· θα είχαμε ένα μικρό κοινωνικό δράμα, γεμάτο ενοχές, φόβους, ταξικές εντάσεις και κρυφές ανάγκες. Ο Λαμπίς απλώς το λέει δυνατά, με χιούμορ. Εμείς το ζούμε σιωπηλά. Και, μεταξύ μας, δεν ξέρω πολλούς στη σύγχρονη Ελλάδα που να μπορούν να συντηρήσουν… μαγείρισσα.

Αυτό γεγονός… Ίσως μια γραμματέα… Αλλά να σε ρωτήσω κάτι άλλο που με προβληματίζει γενικότερα. Ανάμεσα στην κωμωδία που θέλει τη μαγείρισσα τσαχπίνα και δοτική, και στο δράμα που θέλει τη γυναίκα να υποκύπτει στις αντρικές προκλήσεις για να επιβιώσει, πώς κινείται ο κόσμος μας τότε και τώρα;

Ο κόσμος κινείται πάντα ανάμεσα σε αυτά τα δύο άκρα: την ελαφρότητα και τη βαρύτητα. Η μαγείρισσα του Λαμπίς είναι τσαχπίνα γιατί έτσι το επιτρέπει η φάρσα. Να ειπωθεί δηλαδή η αλήθεια χωρίς να πονέσει. Στην πραγματικότητα, όμως, πίσω από κάθε «τσαχπινιά» υπάρχει μια γυναίκα που διαπραγματεύεται τη θέση της, την ασφάλειά της, την αξιοπρέπειά της μέχρι και τις μέρες μας..Η διαφορά του τότε και τώρα; Η κοινωνία αλλάζει, αλλά οι μηχανισμοί εξουσίας μένουν ύπουλα ίδιοι. Η κωμωδία απλώς μας επιτρέπει να τους κοιτάξουμε χωρίς να αποστρέψουμε το βλέμμα.

Τυχαία ο Λαμπίς διαλέγει την κουζίνα σαν χώρο δράσης και τη μαγείρισσα σαν αντικείμενο πόθου; Ή υπάρχει κάποιο σαρκαστικό, ακόμα και τρυφερό υπονοούμενο;

Τίποτα δεν είναι τυχαίο. Η κουζίνα είναι ο χώρος της καθημερινότητας, της φροντίδας, της φωτιάς και της εξομολόγησης. Εκεί όπου πέφτουν οι κοινωνικές μάσκες και μαγειρεύονται οι σχέσεις. Ο Λαμπίς ξέρει ότι ο έρωτας δεν γεννιέται μόνο στα σαλόνια· γεννιέται εκεί όπου οι άνθρωποι ιδρώνουν, μαγειρεύουν, μιλούν χωρίς φίλτρο. Η μαγείρισσα δεν είναι απλά ένα αντικείμενο πόθου. Είναι ο καθρέφτης της επιθυμίας του εργοδότη της, που ξαφνικά θυμάται ότι είναι ζωντανός. Και ο Λαμπίς το σχολιάζει με τρυφερό σαρκασμό σ’ ένα τρελό κωμικό μηχανισμό.

Μίλησέ μου για τον κάπως παράξενο ρόλο του πελάτη που προσπαθεί να φέρει σε πέρας την αποστολή του. Γιατί βρίσκεται εκεί και ποιο κομμάτι της αφήγησης κινητοποιεί;

Ο πελάτης είναι ο «ξένος» που μπαίνει σε ένα σπίτι-ιατρείο, όπου όλα βράζουν. Είναι ο καταλύτης. Δεν έχει «προσωπικό δράμα»- το αποκτά βέβαια στην πορεία-και κουβαλάει την αμηχανία του ανθρώπου που βρίσκεται μπλεγμένος σε μια ιστορία που δεν είναι δική του. Είναι η υπενθύμιση ότι πολλές φορές η ζωή μας αλλάζει από κάτι τυχαίο. Φέρνοντας μια πληροφορία, μια παρεξήγηση, μια αναστάτωση, μια γκάφα. Ο πελάτης είναι μια επιπλέον… σπίθα όπως και όλοι οι μικροί αλλά χαρακτηριστικοί «τύποι» του έργου.

Ο σύζυγος είναι ερωτευμένος με τη γυναίκα του και όταν αυτή επιστρέφει, ξεχνάει τελείως το δείπνο με τη μαγείρισσα. Για ποιο λόγο λοιπόν παρανοεί και κάνει τα πάντα ώστε να κερδίσει σ’ αυτή την ερωτική μάχη; Τι τον κινητοποιεί;

Ο σύζυγος δεν παρανοεί από έρωτα· παρανοεί από ανασφάλεια και έλλειψη σεξ. Η απουσία της γυναίκας του τον κάνει να θυμηθεί ότι δεν είναι ακαταμάχητος. Η μαγείρισσα γίνεται το πεδίο όπου δοκιμάζει ξανά τη γοητεία του, την αντοχή του, την αξία του και τις ορμές του. Δεν θέλει ακριβώς τη μαγείρισσα. Θέλει να νιώσει ότι δεν έχει χάσει τον εαυτό του. Να βιώσει ενεργή σεξουαλικότητα. Και όταν η γυναίκα του επιστρέφει, η επιθυμία του επανέρχεται στη φυσική της θέση. Ο Λαμπίς γελάει με αυτό, αλλά το κάνει με κατανόηση.

Μίλησέ μου για σένα και για τις υπόλοιπες δραστηριότητές σου.

Εργάζομαι ανάμεσα στο θέατρο, τη διδασκαλία και τη γραφή. Με ενδιαφέρει η λεπτή στιγμή όπου ο άνθρωπος αποκαλύπτεται χωρίς να το καταλάβει. Είτε πάνω στη σκηνή είτε μέσα στην τάξη. Διδάσκω υποκριτική και αυτοσχεδιασμό στη Σχολή Βεάκη, σκηνοθετώ όταν έχω κάτι να πω, γράφω όταν κάτι μέσα μου ζητάει χώρο και σπουδάζω Ευρωπαϊκή Ιστορία στο ΕΑΠ, ώστε η διδασκαλία μου να αποκτήσει μεγαλύτερο εύρος. Δεν με ενδιαφέρει η «καριέρα» με την κλασική έννοια. Με ενδιαφέρει η παρουσία. Να είμαι εκεί όπου μπορώ να δημιουργήσω μια μικρή μετατόπιση, μια αναπνοή, μια συνάντηση. Αυτό είναι το κέντρο της δουλειάς μου.