ΚΟΥΑΡΤΕΤΟ
Του Heiner Muller

To έργο του κορυφαίου μεταμοντέρνου δραματουργού Heiner Muller, σε μετάφραση Ελένης Βαροπούλου παρουσίασε η σκηνοθέτης Κλαίρη Χριστοπούλου στο υπόγειο του 55ου Δημ. Σχολείου Θεσσαλονίκης (πρώην φυλακές), στο πλαίσιο Διπλωματικής Εργασίας του Τμήματος Θεάτρου Α.Π.Θ. υπό την εποπτεία του Καθηγητή κ. Μιχαήλ Μαρμαρινού.

Το κείμενο
To «γλωσσο-λάγνο» κείμενο Quartett αφηγείται τις ακόλαστες περιπέτειες δυο ευγενών, της Μαρκησίας Μαρτέιγ και του Κόμη Βαλμόν σε έναν χωροχρόνο τόσο παρελθόντα όσο και μελλοντικό. Το σπουδαίο αυτό κείμενο γραμμένο σε πεζό λόγο το 1982 από τον κορυφαίο θεατρικό συγγραφέα, δραματουργό, θεωρητικό του θεάτρου, σκηνοθέτη και ποιητή Heiner Muller, έχει βασιστεί πάνω στο επιστολογραφικό μυθιστόρημα «Επικίνδυνες σχέσεις» (1782) του Pierre Choderlos de Laclos. Με γλώσσα βαθύτατα ποιητική και «αναίσχυντη», με δόσεις μαύρου χιούμορ και λαγνείας το κείμενο αφηγείται το σκανδαλώδες παιχνίδι διαπλοκής ρόλων και τολμηρά βουτά στο σκοτάδι της ανθρώπινης ψυχής και της κτηνωδίας της.

Οι δυο αυτάρεσκοι πρωταγωνιστές, σε ένα παιχνίδι του «είναι» και του «φαίνεσθαι» μιμούνται ενίοτε τα θύματά τους, την αξιοσέβαστη κυρία Τουρβέλ και την παρθένα ανιψιά της Μαρτέιγ, Βολάνζ (εξ ου και ο τίτλος «Κουαρτέτο»).Ένα κλειστοφοβικό παιχνίδι ταυτοτήτων και ανταλλαγής ρόλων σε μια διάσταση καθαρά εγκεφαλική. Ήρωες που επιλέγουν το σώμα τους για να «μιλήσουν» και να «αντι-μιλήσουν». Σώματα θύτες αλλά και θύματα που είναι επιθυμητά, ακραία λάγνα και ερωτικά όμως και «εξολοθρευτές» και θανάσιμα διαστροφικά. Ο Χάινερ Μίλερ, ο σημαντικότερος, μετά τον Μπρεχτ, θεατράνθρωπος της μεταπολεμικής Γερμανίας με έντονες φεμινιστικές καταβολές αποδομεί τις σχέσεις των δύο φύλων αλλά και τις κοινωνικές «παραστάσεις» μας για τον καθωσπρεπισμό. Απομυζεί τον μύθο και την ιστορία, προσφέρει πλουσιοπάροχα εικόνες ερωτισμού και αυτο-ερωτισμού και τις μεταλλάσσει σε εικόνες δύναμης, κοινωνικής ισχύος και «ευγενικής» καταγωγής. Ένα εξαιρετικό κείμενο που διεγείρει, προβληματίζει, συνθλίβει.

Η παράσταση
Η σκηνοθεσία της Κλαίρης Χριστοπούλου, λιτή, πυκνή και απόλυτα καθαρή και «διάφανη», στηρίζεται κυρίως σε ομοιόμορφες επαναλήψεις εκφραστικών μέσων και σε μια φόρμα καθαρά ποιητική, «ερωτοτροπώντας» αισθητικά και διανοητικά με ένα κείμενο εξαιρετικό όπου εκκρεμεί η λύση κάποιας δραματικής σύγκρουσης. Ολοφάνερη η εκ των εσω δραματουργική επεξεργασία (Νατάσσα Αστρεινίδη) εστιάζει στην μονομαχία των δυο αυτών ευγενών ως μονομαχία θηρίων που δεν μπορούν να βρουν – και δεν έχουν – λύτρωση. Ο Βαλμόν (Κωσταντής Ντίσιος), καλοδουλεμένος κινησιολογικά, εστιάζει στη φθορά και την καταδεικνύει ενώ η λιτή και ντελικάτη ερμηνευτικά Μαρτέιγ (Μαρίνα Αργυροπούλου) περισσότερο συγκρατημένη υποκριτικά, δίνει την εικόνα της γυναίκας που δεν είναι συμφιλιωμένη με την ύπαρξη της – εικόνα που είναι όμως απόλυτα συμβατή με τη μορφή της Μαρκησίας που στο παιχνίδι αυτό της διαπλοκής ρόλων έχει περισσότερο τη θέση του «ιθύνοντος νου» και λιγότερο του «εκτελεστικού» οργάνου. Μια παράσταση πολύ ελκυστική και εικαστικά εμπνευσμένη (Μερσίνα Παπαδοπούλου) με το ηδυπαθές ζευγάρι να τοποθετείται στο υπόγειο ενός σχολείου -πρώην φυλακή- (οι σκηνικές οδηγίες του κειμένου είναι από το σαλόνι πριν από τη Γαλλική Επανάσταση έως ένα καταφύγιο μετά τον τρίτο παγκόσμιο πόλεμο!)- και μια ομοιόμορφη παλέτα ενδυματολογικών αποχρώσεων, με αξιέπαινη σκηνική ευελιξία.

Πρόκειται για διπλωματική εργασία του Τμήματος Θεάτρου και είναι αναμενόμενο (έως και «επιθυμητό») το να υπάρχουν κάποιες τονικές ή εκφραστικές αδυναμίες που αποδεικνύονται πολύ γόνιμες για τους ίδιους καθώς αναδεικνύονται σε εστίες προβληματισμού και αναζήτησης. Σε καμία όμως περίπτωση δεν είναι καθοριστικές για την παράσταση που στο σύνολο της είναι μια αξιολογότατη δουλειά συνόλου που καταφέρνει να οδηγήσει τον θεατή στην μέθη, την μέθεξη με ένα κείμενο «πυροτέχνημα» μεταξύ παρελθόντος και μέλλοντος, ιδιαίτερα ποιητικό και λάγνο.
“ Ελπίζω να μην πλήξατε με το παιχνίδι μου. Αυτό θα ήταν στ΄ αλήθεια ασυγχώρητο " Ηeiner Muller

Συντελεστές της παράστασης
Μετάφραση: Ελένη Βαροπούλου
Σκηνοθεσία: Κλαίρη Χριστοπούλου
Δραματουργία: Νατάσσα Αστρεινίδη
Σκηνογραφία-Κοστούμια: Μερσίνα Παπαδοπούλου
Μουσική Επιμέλεια-Σύνθεση: Βασίλης Στεργίου
Φωτογραφίες: Στέλιος Τράκας
Γραφιστική Επιμέλεια: Αλέξης Βαλάσσης
Παίζουν: Μαρίνα Αργυροπούλου, Κωσταντής Ντίσιος
Πληροφορίες:
24-25-26 Απριλίου & 1-2-3 Μαϊου 2015 στο υπόγειο του 55ου Δημοτικού Σχολείου Θεσσαλονίκης / Κρυστάλλη 10 (Πλατεία Αντιγονιδών)
--Οι παραστάσεις έχουν ολοκληρωθεί--